Atribut ma'lumotlar nima?

Kirish

Atribut ma’lumotlar (attribute data) — geografik obyektning fazoviy bo’lmagan xususiyatlarini ifodalovchi qiymatlardir. Xarita quduqning joyini nuqta bilan ko’rsatsa, uning nomi, chuqurligi, qurilgan yili va holati atribut jadvalida saqlanadi. Geometriya qayerda? savoliga, atribut esa nima? va qanday? savollariga javob beradi.

Atributlar xaritani oddiy tasvirdan qidirish, guruhlash, hisoblash va tahlil qilish mumkin bo’lgan ma’lumot tizimiga aylantiradi. Ularning tuzilishi noto’g’ri loyihalansa, geometriya aniq bo’lsa ham natija ishonchsiz chiqishi mumkin.

Jadval qanday tuziladi?

Vektor qatlamning atribut jadvalida har bir satr odatda bitta fazoviy obyektga, har bir ustun esa bitta xususiyatga mos keladi. Masalan, yo’llar qatlamidagi satr alohida yo’l kesmasini, nomi, toifa, uzunlik_m va qoplama ustunlari uning tavsiflarini ifodalaydi.

Maydon nomlari qisqa, aniq va izchil bo’lishi kerak. maydon1 yoki yangi kabi nomlar ma’noni ochmaydi. O’lchov birligini nomda yoki metama’lumotda ko’rsatish foydali: uzunlik_m metrni, maydon_ga gektarni bildiradi. Har bir obyektga takrorlanmaydigan identifikator berish tahrir, birlashtirish va sifat nazoratini yengillashtiradi.

Maydon turlari va qiymatlar

Maydon turi qanday qiymat saqlanishi va unga qaysi amal qo’llanishini belgilaydi. Matn nom va kodlar uchun, butun son obyektlar soni uchun, o’nlik son masofa yoki o’lchov uchun, sana-vaqt kuzatuv sanasi uchun ishlatiladi. Ha/yo’q holati mantiqiy qiymat yoki kelishilgan kod bilan ifodalanishi mumkin.

Raqam matn maydonida saqlansa, 2, 10, 100 qiymatlari son sifatida emas, belgilar ketma-ketligi sifatida tartiblanishi mumkin. Yetakchi nol saqlanishi kerak bo’lgan pochta yoki klassifikator kodi esa son emas, matn bo’lishi lozim. NULL qiymat ma’lumot noma’lum yoki kiritilmaganini bildiradi; u nol yoki bo’sh matn bilan bir xil emas.

Geometriya bilan bog’lanish

Obyekt tanlanganda GAT dasturi uning geometriyasi va atribut satrini birga ajratadi. Jadvaldagi qiymatni o’zgartirish obyektning tavsifini yangilaydi, lekin koordinatalarini ko’chirmaydi. Geometriyani tahrirlash esa shakl yoki joylashuvni o’zgartiradi, atributlar odatda o’z satrida qoladi.

Bu birga-bir bog’lanish buzilmasligi kerak. Obyekt o’chirilsa, unga tegishli satr ham qatlamdan chiqariladi; yangi obyekt yaratilganda yangi satr hosil bo’ladi. Jadvalni tashqi dasturda tartibsiz ko’chirish yoki identifikatorlarni almashtirish geometriya bilan noto’g’ri qiymat bog’lanishiga olib kelishi mumkin.

So’rov va hisoblash

Atribut so’rovi shartga mos obyektlarni qiymatlari orqali tanlaydi. Masalan, holati = 'ta'mirtalab' sharti ta’mir talab yo’llarni, aholi > 10000 esa belgilangan chegaradan katta aholi punktlarini ajratadi. Matn, son va sana maydonlari uchun operatorlar turlicha talqin qilinadi, shuning uchun maydon turi va NULL holati hisobga olinadi.

Maydon kalkulyatori mavjud qiymatlardan yangi ustun hosil qiladi: uzunlikni kilometrga o’tkazish, ikki sana orasidagi davrni hisoblash yoki toifalarni standart kodga aylantirish mumkin. Hisobdan oldin birlik, yaxlitlash va bo’sh qiymat qoidasi belgilanadi. Natija bir necha namunaviy satrda qo’lda tekshiriladi.

Jadval birlashtirish

Tashqi jadvaldagi ma’lumot qatlamga umumiy kalit orqali qo’shilishi mumkin. Masalan, tuman chegaralari qatlamidagi tuman_id bilan statistika jadvalidagi tuman_id teng bo’lsa, aholi ko’rsatkichlari hududlarga birlashtiriladi. Kalitning yozilishi va maydon turi ikkala manbada ham mos bo’lishi shart.

Bir tomonda kod takrorlansa, oddiy birlashtirish kutilmagan ko’payish yoki yo’qolishga sabab bo’lishi mumkin. Avval kalitning yagonaligi, bo’sh qiymatlar, bosh va oxiridagi bo’shliqlar hamda topilmagan yozuvlar tekshiriladi. Bir obyektga ko’p yozuv tegishli bo’lsa, oddiy qo’shish o’rniga aloqa yoki oldindan umumlashtirish tanlanadi.

Sifat nazorati

Atribut sifati to’liqlik, aniqlik, izchillik va dolzarblik orqali baholanadi. Majburiy maydonlar bo’sh qolmasligi, kodlar yagona lug’atdan olinishi va qiymatlar mantiqiy diapazonda bo’lishi kerak. Masalan, manfiy bino qavati yoki kelajakdagi qurilish sanasi alohida tekshiruv talab qiladi.

Amaliy jarayonda maydon sxemasi oldindan belgilanadi, ruxsat etilgan qiymatlar ro’yxati yaratiladi va kiritish qoidalari qo’llanadi. Tahrirdan keyin takroriy identifikatorlar, NULL qiymatlar, noodatiy minimum-maksimum va toifalar chastotasi tekshiriladi. Xatoni faqat xaritada ko’rish yetarli emas; jadval bo’yicha nazorat ham zarur.

Xulosa

Atribut ma’lumot geografik obyektning mazmunini saqlaydi va GATdagi filtrlash, tasniflash, hisoblash hamda jadval birlashtirishning asosini yaratadi. Ishonchli qatlam uchun satr-obyekt bog’lanishini saqlash, har maydonga mos tur tanlash, NULLni noldan farqlash va kalitlarni tekshirish zarur. Aniq sxema hamda muntazam sifat nazorati atribut jadvalini qayta ishlatiladigan professional ma’lumotga aylantiradi.