Fazoviy va atribut so'rovlari

Kirish

So’rov (query) — qatlamdagi obyektlarni belgilangan shartga mosligi bo’yicha tanlash usulidir. Atribut so’rovi jadvaldagi qiymatga, fazoviy so’rov esa obyektlarning joylashuvi yoki o’zaro munosabatiga tayanadi. Ular GATda katta qatlam ichidan qaror uchun kerakli qismni ajratadi.

Masalan, ta’mir talab qiladigan quduqlarni atribut orqali, maktabdan ma’lum masofadagi quduqlarni esa fazoviy shart orqali topish mumkin. To’g’ri so’rov savolni aniq qoida sifatida ifodalaydi.

Atribut bo’yicha tanlash

Atribut so’rovida maydon nomi, operator va qiymat ishlatiladi. “Holat teng ishlamayapti” matnli qiymatni, “chuqurlik 30 dan katta” esa sonli qiymatni tekshiradi. Maydon turini bilish muhim: raqam matn sifatida saqlansa, taqqoslash kutilmagan tartibda ishlashi mumkin.

Bo’sh qiymat nol yoki bo’sh matnga teng emas. So’rov yozishdan avval jadvaldagi qiymatlar, imlo variantlari va NULL holatlari tekshiriladi. Natija soni ham mantiqan baholanadi: barcha obyekt tanlansa yoki hech biri tanlanmasa, shart yoki maydon noto’g’ri bo’lishi mumkin.

Fazoviy munosabatlar

Fazoviy so’rov “ichida”, “kesishadi”, “tegib turadi”, “ma’lum masofada” kabi munosabatni tekshiradi. Poligon ichidagi nuqtalar, yo’lni kesib o’tadigan daryolar yoki xizmat hududiga yaqin manzillar shunday topiladi. Munosabat nomi kundalik ma’noga yaqin ko’rinsa ham, geometriya turiga qarab natijasi farq qiladi.

Masofa sharti uchun CRS ayniqsa muhim. Geografik kenglik-uzunlikdagi daraja qiymati metr emas; metr yoki boshqa mos birlikda ishlash uchun vazifaga mos proyeksiyalangan CRS tanlanadi. Chegara ustidagi obyekt “ichida”mi yoki “tegib turibdimi” degan savol ham oldindan belgilanadi.

So’rovlarni birlashtirish

Murakkab savolda atribut va fazoviy shart ketma-ket qo’llanadi. Avval faol quduqlarni atribut jadvalidan tanlab, keyin ularning maktabdan ma’lum masofadagilarini ajratish mumkin. Qadamlar alohida saqlansa, qaysi shart natijani qancha kamaytirgani ko’rinadi.

AND sharti barcha mezon bajarilishini, OR sharti esa ulardan biri bajarilishini anglatadi. Qavslar murakkab shartning tartibini belgilaydi. Qoidani oddiy gap bilan yozib, keyin so’rovga aylantirish mantiqiy xatoni kamaytiradi.

Natijani tekshirish

Tanlangan obyektlar xaritada va jadvalda birga ko’rib chiqiladi. Chegaraga yaqin obyektlar, bo’sh atributlar va noodatiy natijalar alohida tekshiriladi. So’rov qatlamni o’zgartirmaydi, faqat tanlov holatini yaratadi; doimiy natija kerak bo’lsa, tanlangan obyektlar yangi qatlamga ehtiyotkorlik bilan eksport qilinadi.

Natija bilan birga ishlatilgan qatlam, CRS, sana, shart va parametrlar yoziladi. Bu ayni savolni keyinroq qayta bajarish hamda tanlovdagi farqni izohlash uchun zarur. So’rovni tahlil qadamining ochiq hujjatlashtirilgan qismi deb qarash kerak.

Amaliy misol

Tuman miqyosidagi xizmat nuqtalarini rejalashda avval aholisi ma’lum chegaradan katta bo’lgan mahallalar atribut so’rovi bilan tanlanishi mumkin. So’ng tanlangan mahallalardan mavjud markazga uzoq joylashganlari fazoviy so’rov bilan ajratiladi. Ikki qadam bir xil savolning turli qismini ifodalaydi va ularning tartibi natijaga ta’sir qiladi.

Masofa bo’yicha tanlashda to’g’ri geometriya ham kerak. Yo’l bo’ylab borish masofasi to’g’ri chiziq bo’yicha masofadan farq qiladi; kerakli qaror uchun qaysi biri mosligi belgilanadi. Bufer natijasini tarmoq tahlili o’rniga ishlatish tezkor baho beradi, ammo real yo’l sharoitini to’liq ifodalamasligi mumkin.

So’rov natijasi qaror uchun nomzodlar ro’yxati bo’ladi, yakuniy hukm emas. Mahalliy cheklov, so’nggi o’zgarish yoki atributdagi xato xaritada ko’rinmasligi mumkin. Shuning uchun tanlangan obyektlar boshqa manba, mas’ul mutaxassis yoki dala kuzatuvi bilan tasdiqlanadi.

Xulosa

Atribut so’rovi obyekt tavsifiga, fazoviy so’rov esa joylashuv munosabatiga javob beradi. CRS, maydon turi va mantiqiy shartni tekshirish natijani ishonchli qiladi. Ikki usulni birlashtirish GAT savolini aniq, takrorlanadigan tahlilga aylantiradi.

Natija va uni yaratgan qoida birga saqlansa, tahlilni yangilash yoki baholash ham ancha oson bo’ladi.